Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:12 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.4.13.89 ]

مقدمه
واژه تنوع زیستی یا گوناگونی زیستی در برگیرنده تمامی مراحل تنوع و تغییرپذیری موجودات زنـده، درون جوامـع و بـین آنهـااست. تنوع زیسـتی بـه مطالعـه گونـاگونی سـاختار جمعیـت والگوهــای فراوانــی و پــراکنش گیاهــان و جــانوران پرداختــه وبهعنوان شاخصی برای مقایسه وضعیت اکولوژیک بهکـار گرفتـهمیشود و هدف کلی آن مقایسه و ارزیابی بوم نظامها مـی باشـد(1 و 3). انواعی از تنوع در سطوح ژن، گونه و اکوسیستم وجود دارد که هر یـک بیـانگر جنبـهای از سیسـتم هـای حیـاتانـد وبهترتیب تنوع ژنتیکی، تنوع گونهای و تنـوع زیسـت بـومی نـامدارند. سه واژه برای اندازهگیری تنوع زیستی بهکار مـی رود کـهعبارتند از تنوع آلفا یا تنوع درون زیستگاهی، تنوع بتـا یـا تنـوعبین زیستگاهی و تنوع گاما یا تنوع منطقهای. تنوع گاما خود بـهدو نوع تقسیم میشود، نوع اول که به تعداد گونـه هـا ی موجـوددر یک محدوده جغرافیایی اشاره دارد و با افزایش تعداد گونههاافزایش مییابد و نوع دوم میزان شباهت یا عدم شباهت منـاطقمختلف را از نظر ترکیب گونـه ای نشـان مـیدهـد (24). آنچـهامروزه بر اهمیت تنوع زیستی مـی افزایـد نقـش آن در حفـظ وثبات اکوسیستمها است، چون حضور گونههـا ی بیشـتر در یـکمنطقه سبب پیچیدهتر شدن ساختار اکوسیستم و حفظ ثبـات درآن میشود (9).
محیط زندگی موجـودات خـاکزی، از روشهـا ی مـد یریت زراعی از قبیل شخم، کاربرد آفتکشها و کودها، تـراکم خـاکدر طی برداشت و حذف توده زنده گیاهی تاثیر میپـذیرد (21).
پاسخ جوامع خاکزی به مدیریت زمینهای کشاورزی، تغییـر درفراوانی، غنای گونهای و شاخصهـا ی تنـوع زیسـتی مـیباشـد(16). بین اکوسیستمهای زراعی و زیستگاههای طبیعـی از نظـرتنوع زیستی و فراوانی نسـبی کنـه هـا ی شـکارگر تفـاوت قابـلتوجهی وجود دارد (34). نوع عملیات کشـاورزی نیـز در تنـوعزیستی و انبوهی کنههای شکارگر تاثیرگذار بوده و شاخصهای تنوع زیسـتی در کشـاورزی پایـدار بیشـتر از کشـاورزی رایـجاست (28). هرچه تنوع گونهای در یک زیست بوم بیشتر باشـدبه تبع آن محیط سالمتر و پایـدارتر و از شـرایط خـود تنظیمـیبیشتری برخوردار است، لذا تنـوع زیسـتی در هـر منطقـه کلیـدســلامتی و پایــداری آن محــیط بــهشــمار مــیرود (2). خــاک غنیترین و متنوعترین جامعه زنـده هـر اکوسیسـتم را در خـودجای داده است. این جامعه زنده طیف وسیعی از موجودات اعم از ماکروفونها، مزوفونها، میکروفونهـا و میکروفلـور را دربـرم یگی رد (11). قس مت عم دهای از ک ارکرد اکوسیس تم نظی ر گردش مواد آلی، معدنی شدن عناصر غـذایی، جریـان انـرژی ورشد گیاهان، بـ هصـورت مسـتقیم و غیـر مسـتقیم توسـط ایـنموجودات انجام مـی شـود . مزوفـون بـه گروهـی از موجـوداتخاکزی اطلاق میشود که اندازه طـول بـدن آنهـا از نـیم تـا دومیلیمتر میباشد (13). در فصـول مختلـف بـهدلایـل متعـددیبندپایان جزء مهمی از فون خـاک هسـتند (6). کنـه هـا بهتـریننماینده بندپایان در خاک محسـوب مـیشـوند، چراکـه از نظـرجنس، نیچ اکولوژیکی و رفتار تنوع زیادی دارند (12).
میان استیگمایان راستهای از کنهها با تنوع زیاد اکولوژیکی و اغلب شـکارگرانی بـا زنـدگی آزاد هسـتند. کنـه هـای خـانوادهLaelapidae متعلق به بالا خـانوادهDermanyssoidea و راسـتهمیان استیگمایان، دارای انتشار جهانی هستند. گونههای متعلق به این خـانواده از بنـدپایان، نماتـدها و دیگـر بـیمهرگـان تغذیـهمیکنند. این کنههـا در انتهـای زنجیـره غـذایی در خـاک قـرارمیگیرند، بهعلاوه با داشتن پـراکنش جهـانی و فراوانـی زیـاد ورفتار تغذیـه ای شـکارگری، مـیتواننـد شـاخص خـوبی بـرایبررسی شـرایط محیطـی باشـند (22). تنـوع گونـهای کنـه هـایشکارگر خانواده Laelapidae در ایـران بـهطـور گسـترده مـوردمطالعه و بررسی قرار گرفته اسـت . منتظـری و همکـاران گونـۀ
Gaeolaelaps postreticulatus (Acari: Mesostigmata) را که از نظر شکارگری اهمیت دارد، برای اولین بار از ایـران گـزارشکردند (8). علیزاده و همکاران تنوع گونهای کنـه هـا ی شـکارگرخــانواده Laelapidae را در اســتان آذربایجــان غربــی بررســینمودند (7). در بررسیهایی که رحمدلی و همکاران در باغهـا ی میوه تربت جام (خراسـان رضـوی) انجـام دادنـد، هفـت گونـهمتعلق به سه جنس از خانواده Laelapidae گزارش کردنـد (5).
حاجیزاده و همکاران از گیلان چهار گونه جدیـد بـرای ایـرانگ زارش کردن د (2). رحم انی و همک اران ب ه معرف ی برخ ی از گونههای مفید این خانواده پرداختهاند (4). مـورازا و کـاظمیکلیــد شناســایی گونــههــای جــنسJulolaelaps را ارائــهکردند (28). با وجود تحقیقات انجام شده در مـورد گونـه هـا ی کنههای خـانوادهLaelapidae در ایـران، مباحـث اکولوژیـک ازجمله تنوع زیستی و اهمیت آن بهاندازه کافی مورد بررسی قـرارنگرفته است. از سوی دیگر لازمه پایـداری یـک جامعـه وجـودتنوع زیستی و پیچیدگی روابط میان گونهها مـی باشـد . بنـابراینبرای حفاظت از تنوع زیستی اکوسیستمهای کشاورزی، شناخت ویژگیها و پراکندگیهای مکـانی و زمـانی اجـزای آن در همـهسطوح ضروری بهنظر میرسـد . تحقیـق حاضـر بـرای بررسـیشاخصهای تنوع زیستی کنههای خانواده Laelapidae، مقایسـهباغ ات و م زارع از نظ ر ش اخصه ا و بررس ی ارتب اط م واد آلی و تنوع کنههای خاکزی در شهرستانهای سامان و شـهرکردانجام شد.
مواد و روشها
مشخصات ایستگاهها
بهمنظور شناسایی، تعیین فراوانی و تنوع زیستی کنههای خاکزی خانواده Laelapidae، ن
مونهبرداری از باغات و زمینهای زراعی شهرس تانه ای س امان و ش هرکرد از چه ار ایس تگاه در طــیسالهای 93-92 انجام شد (جدول 1).
جدول 1. مختصات جغرافیایی مناطق نمونه برداری کنههای خانواده Laelapidae در شهرستانهای سامان و شهرکرد
عرض جغرافیایی طول جغرافیایی شهرستان نوع محصول
50° 28′ 39”

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

32° 26′ 27”
32° 21′ 08”
32° 20’17” 50° 54′ 17”
50° 52′ 35”
51° 02′ 17”
50° 49′ 33” سامان
سامان
شهرکرد
شهرکرد منطقه
منطقه
منطقه
منطقه
نمونهبرداری و شناسایی گونهها
نمونهبرداری از چهار ایستگاه، هر ایستگاه شامل مزارع و باغات منتخـب ب ا ویژگـیه ای اکولوژیـک و جغرافی ایی متف اوت درماههای اسفند تا مرداد انجام شد. جهت نمونهبـرداری از خـاک،بهطور تصادفی چهار نقطه در هر ایستگاه انتخاب و پس از ثبت مختصات جغرافیایی، توسط کوادرات 30 ×30 سانتیمتـر مربـعبا عمق 20 سانتیمتری از نقاط مشخص شده ،نمونهبرداری شـدو در کل192 نمونه خاک مورد بررسی قـرار گرفـت. نمونـه هـا بهمدت 48 ساعت در قیف برلز دارای لامپ 40 وات قـرار دادهشدند. کنههای استخراج شده توسط قیف پس از جداسـازی بـادرنظر گرفتن سخت یا نرم بودن بدن کنه، جهت شـفاف سـازیب ه محل ول نس بیت ی ا لاکتوفن ول ی ا مخل وط ای ن دو منتق ل شدند (23). پس از شفافسازی نمونـه هـا از آنهـا اسـلایدهایمیکروسکوپی دائمی تهیه گردید. در تشخیص نمونهها از منـابعمختلف داخلی و خارجی استفاده گردید (23).
محاسبه شاخصهای تنوع زیستی
پس از اتمام شناسایی و شمارش نمونههـا ، فراوانـی نسـبی هـرنمونه از طریق تقسیم فراوانی کـل هـر نمونـه بـه فراوانـی کـلکنههای جمعآوری شده در هر ایستگاه مشخص شد. بـا درنظـر گرفتن تعداد گونهها و فراوانی نسبی آنهـا، شـاخصهـا ی تنـوعزیستی و شاخص غنای گونهای بهشرح زیر محاسبه شدند:
126873867918

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:12 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.4.13.89 ]

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:12 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.4.13.89 ]

الف) شاخص تنوع گونهای شـانون – وینـر : ایـن شـاخص بـرحضور گونههایی که فراوانی کم دارند تاکید دارد. مقادیر کـم ایـنشاخص نشاندهنده استرسی است که به محیط وارد شده است.
126873867918

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:12 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.4.13.89 ]

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:12 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.4.13.89 ]

[1]H=-pi×Lnpiدر این رابطه ،H: مقـدار شـاخص شـانون– وینـر و pi فراوانـی نسبی گونه i ام میباشد (31).
ب) شـاخص تنـوع گونـه ای سیمپسـون : ایـن شـاخص بـرگونههای غالب در نمونـه تاکیـد دارد. براسـاس ایـن شـاخص،احتمال داده میشود دو فردی که بهصورت تصـادفی از جامعـهبینهایت بزرگ بیرون کشیده مـی شـوند متعلـق بـه گونـه هـا ی متفاوتی هستند (32).
 ni(ni 1) 
209793145277

Simpson’s diversity index=1-D; D= N N  r [2]
در این رابطه ،(D-1): مقدار شاخص سیمپسون ،ni: تعداد افـرادگونهi ام و N تعداد کل افراد در نمونه است.
ج) شاخص مارگالف: این شاخص، بیان کننده حضور انـواعگونههاست. در این رابطه ،s: تعداد گونهها و N: فراوانـی تمـامگونهها میباشد(24).
309927-62066

R=S-1Ln(N)[3]
تعیین مواد آلی خاک
جهت اندازهگیری میزان کربن آلی خاک از روش سـوزاندن تـر(والکلی- بلاک) استفاده شد(14) . مقـدار مـواد آلـ ی خـاک بـاضرب مقادیر کربن آلی در ضریب 724/1 بهدست آمد.
مقایسه شاخصهای محاسـبه شـده، در قالـب طـرح کـاملاً
جدول 2. فهرست گونههای جمعآوری شده از مزارع و باغات شهرستانهای سامان و شهرکرد
منطقه جمعآوری زیرخانواده نام علمی گونه
A-B
A-B-D
D
C-B
B-C-D
A-D
B-D
A-D
A-B-C Hypoaspidinae
Melittiphidinae
Hypoaspidinae
Hypoaspidinae
Hypoaspidinae
Hypoaspidinae
Hypoaspidinae
Laelapinae
Melittiphidinae Euandrolaelaps karawaiewi (Berlese, 1903)
Gymnolaelaps obscuroides (Costa, 1968)
Gaeolaelaps queenslandicus (Womersley, 1956)
Gaeolaelaps asperatus (Costa, 1968)
Gaeolaelaps aculifer (Canestrini, 1884)
Gaeolaelaps kargi (Costa, 1968)
Gaeolaelaps nolli (Karg, 1962)
Androlaelaps shealsi (Costa, 1968)
Gymnolaelaps myrmecophilus (Berlese, 1892)
تصادفی و قرارگیری آشـیانه ای تیمارهـا توسـط آزمـون تجزیـه (9/1 نسخه) SAS و با استفاده از نرمافزار(ANOVA) واریانس انجام شد. در صورت مشاهده اختلاف معنیدار، میـانگین هـا بـاFisher’s اسـتفاده از آزمـون حـداقل معنـی داری تفـاوت فیشـر در س طح احتم ال پ نج درص د مقایس هprotected LSD test تعیـینSPSS شدند (30). معادله خط رگرسیون توسط نرمافزار.شد
نتایج
با بررسیهای انجام شده در سال 1392-1391 در چهار منطقـهم ورد مطالع ه، تع داد 9 گون ه از 4 ج نس متعل ق ب ه خ انواده Laelapidae از مناطق مختلف شهرستانهای سـامان و شـهرکردجمعآوری و شناسایی شد (جـدول 2). براسـاس نتـایج ،جـنسGaeolaelaps از غن ای گون های بیش تری در مقایس ه ب ا س ایر جنسها برخوردار است. بیشترین تعداد گونه مربوط بـه جـنسGymnolaelaps در منطقه D باتعداد 23 عدد مشاهده شد.
نتایج بهدست آمده در طول شش ماه، حاکی از آن است کـهمقادیر شاخصهای تنوع زیستی در فصول گرم نسبت به فصول سرد بیشتر است. در منطقهB ، عملیات برداشت محصول در مـاهخرداد انجام شد که گمان مـی رود ایـن یکـی از دلایـل کـاهشمقادیر شاخصهای تنوع زیستی در این ماه باشد (جدول 3).
میانگین شاخصهای تنوع زیستی در جدول (4) نشـان داده
شده اسـت . مقـادیر شـاخص شـانون- وینـر در منـاطقA و Dبهطور معنیداری بـرای بـاغ بیشـتر از زمـینهـا ی زراعـی بـود. حداکثر مقادیر این شاخص که متاثر از فراوانی گونههای موجود در یک منطقه میباشد در منطقه D و مربوط به خاک جمعآوریشده از پای درختان نارون میباشد (440/0)، بعد از آن باغ بادام موجود در منطقه A بیشـترین مقـدار ایـن شـاخص را بـه خـود
مقدار مواد آلی شاخص سیمپسون شاخص مارگالف شاخص شانون- وینر محصول منطقه شهرستان
1/75
0/54 0/393
0 0/643
0 0/437
0 بادامجو A سامان
< /0001* < /0001* 0/0004* < /0001* P 0-275418

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:12 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.4.13.89 ]

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:12 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.4.13.89 ]

7037075070172

53
/
0
0
ns
ns
730
/
1
332
/
0
589
/
0
440
/
0

53

/

0

0

  • 1

پاسخ دهید